Nietrzymanie stolca
Dr hab.med. Piotr Wałęga

Jedną z podstawowych czynności fizjogicznych wpływających na funkcjonowanie organizmu jest wydalanie, kontrolowane przez złożony układ nerwowo hormonalny, którego efektorem jest mechanizm zaporowy - kompleks mięśni zwieraczy odbytu. Układ ten umożliwia podjęcie aktu defekacji w odpowiednim czasie i miejscu. Efektem upośledzenia funkcji kompleksu zwieraczy odbytu jest objawowe nietrzymanie stolca, czyli nabyta lub wrodzona utrata kontroli oddawania gazów czy stolca. Jest to rodzaj kalectwa , które wpływa na życie pacjenta, na jego pracę, dyskryminuje jego pozycję w rodzinie. Pod nazwą nietrzymania stolca powszechnie rozumiane są objawy wynikłe z niewydolności „mechanizmu zaporowego końcowego odcinka jelita grubego”, jakim są zwieracze odbytu. Dotyczy to zarówno nietrzymania stolca jak i gazów. Niewydolność tego mechanizmu nie zawsze wynika z uszkodzenia zwieraczy. Może być następstwem ich odnerwienia (uszkodzenia nerwów w trakcie porodu lub urazów kręgosłupa) a także zaburzeń w odbiorze bodźców czuciowych z odbytu jak to się dzieje w przebiegu przewlekłych zaparć. Objawy nietrzymania stolca mogą mieć różne nasilenie – od okresowej spontanicznej ucieczki gazów do całkowitego nietrzymania zarówno stolca stałego jak i gazów, co nazywamy skrajną formą upośledzenia funkcji zwieraczowych. Częstość nietrzymania stolca ocenia się na około 3-5% dorosłej populacji. Następujące choroby i sytuacje mogą sprzyjać wystepowaniu nietrzymania stolca:

Przewlekłe stany zapalne jelit (inflamatory bowel disease -IBD), wrzodziejące zapalenie jelita grubego a szczególnie choroba Leśniowskiego Crohna. Czynnościowe schorzenia jelit przebiegające z zaburzeniami motoryki jelita grubego tak jak zespół jelita nadwrażliwego. Także przewlekłe zaparcia przebiegać mogą z objawami inkontynencji, gdy masy stolca ulegają bakteryjnemu rozkładowi dochodzi do niekontrolowanego wycieku płynnej treści.

Chorzy po operacji czy napromieniowaniu z powodu raka odbytnicy, czy macicy u kobiet.

Chorzy po zabiegach proktologicznych. Wycięcie hemoroidów, wycięcie przetoki czy szczeliny z chirurgicznym przecięciem zwieracza wewnętrznego obarczone są ryzykiem wystąpienia objawów nietrzymania stolca od 10-30%.

Objawy nietrzymania stolca występują częściej u kobiet. Związane to jest z inną budową miednicy, krótszym kanałem odbytu, wpływami hormonalnymi i przebytymi porodami. Szczególnie akcja porodowa z wydłużoną II fazą, powikłana pęknięciem krocza lub źle wykonanym jego nacięciem, a także zastosowanie kleszczy niosą wysokie zagrożenie poporodowego uszkodzenia zwieraczy z NS. Niestety, także poród przebiegający bez powikłań u około 30 % kobiet wywołać może różnego stopnia objawy nierzymania stolca.

Rozwijająca się w przebiegu długoletniej cukrzycy polineuropatia u 20% chorych przebiega z objawami nietrzymnaia stolca i moczu, dotyczy to także ok. 75 % chorych ze stwardnieniem rozsianym.

U około 25 % chorych z rwą kulszowa występują zaburzenia kontroli oddawania moczu i stolca. 70% chorych po zabiegach neurochirurgicznych nie potrafi w pełni kontrolować wydalania stolca i/lub moczu. Stwardnienie rozsiane w ponad 50% przebiega z zaburzeniem kontroli defekacji.

Często nietrzymanie stolca współistnieje z nietrzymaniem moczu.

Jest to wstydliwy, krępujący chorego problem. Jednak uniesposób podjąć leczenie czy przekazać rady bez rozmowy z chorym i badania.

Określenie przyczyny i wybranie optymalnego leczenia wymaga wykonania szczegółowych badań. Badania te dostępne są w specjalistycznych ośrodkach klinicznych (Warszawa, Łódź, Poznań, Kraków). W zależności od charakteru i przyczyny leczenie polega na zastosowaniu metod poprawiających funkcję mięśni zwieraczy – elektrostymulacja, wzmacniające ćwiczenia (biofeedback), zmiana przyzwyczajeń dietetyczny i higienicznych. W wypadku uszkodzenia zwieraczy w trakcie porodu zwykle wymagają one operacyjnej korekty. W skrajnych przypadkach – zabiegi operacyjne polegają na wytworzeniu zwieraczy zastępczych z własnych mięśni lub wszczepieniu zwieracza sztucznego. Dobre efekty uzyskuje się poprzez stałą kontrolowaną stymulację nerwów rdzeniowych poprzez wszczepienie stymulatora (SNS Sacral Nerv Stymulation) Niestety jest to metoda droga i obecnie w Polsce niedostępna.
Nasi Partnerzy

ABK Medica Proktis-M Proctolact-M ABK Grupa Nowa Medycyna Borgis
2017 ABK Grupa. Projekt i wykonanie www.abkgrupa.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.